تمکین

عدم تمکین

عدم تمکین یعنی ترک منزل مشترک بدون عذر موجه توسط زوجه

“تمکین” به معنای الزام است و وقتی مرد،دادخواست تمکین می‌دهد که زنی بدون عذر موجه منزل مشترک را ترک کرده باشد و حاضر به بازگشت به منزل مشترک نباشد.

 از نظر قانونی مرد ، نیاز به همسر دارد و به همین دلیل دادخواست تمکین می‌دهد. معنی این دادخواست هم به زبان ساده این است که همسرش به خانه برگردد.

مردان زمانی دادخواست تمکین می‌دهند که همسر آنها بدون اجازه منزل را ترک کرده باشند و حاضر به بازگشت هم نباشند.

از طرف دیگر، مردها در این مرحله معمولا ابتدای کار، دادخواست نمی دهند  بلکه سعی می‌کنند با وساطت بزرگ‌تر‌ها این مشکل را حل کنند و اگر به اصطلاح عامیانه این کار جواب نداد، قدم دیگری برمی‌دارند و با ارسال اظهارنامه، وظایف قانونی و شرعی همسر را به وی یادآوری می‌کنند. اگر باز هم این اتفاق رخ نداد، دادخواستی را با موضوع تمکین به دادگاه ارائه و در آن تلاش‌های انجام شده را قید می‌کنند و خواستار بازگشت همسر خود می‌شوند.

  پس از این مرحله دادگاه با تشکیل جلسه اقدام به بررسی ادعای مرد می‌کند.

مرد باید در جلسه اول دادگاه ثابت کند و دلایلی را بگوید که بر اساس آن مشخص شود همسرش بدون اجازه او خانه را ترک کرده است.

البته پیش از هر اقدامی برای این‌که زن نیز از این اقدام قانونی مرد مطلع شود، باید نشانی دقیقی از محل سکونت فعلی زن به دادگاه ارائه شود تا برای زن اخطاریه جهت حضور در دادگاه ارسال شود. قاعدتا مرد نمی‌تواند نشانی منزل خود  یعنی همان منزل مشترک را بدهد چون مرد می‌گوید همسرش از خانه خارج شده و دیگر بازنگشته است. اگر نشانی دقیقی ارائه نشود و اخطاریه مطابق روال قانونی ارسال نشود، تشکیل جلسه دادگاه به صدور حکم منجر نخواهد شد.

ابلاغ باید واقعی یا قانونی باشد. ابلاغ واقعی به این صورت است که اخطاریه به دست خود خوانده داده شود و ابلاغ قانونی این است که به یکی از بستگان او داده شود یا در محل سکونت او الصاق شود. فاصله ابلاغ تا رسیدگی به ادعا، نباید کمتر از ۵ روز باشد و با در نظر گرفتن ۲ روز ابلاغ و تشکیل جلسه، باید فاصله‌ای ۷ روزه میان ابلاغ تا تشکیل جلسه دادگاه وجود داشته باشد. البته اگر در کمتر از این فاصله طرفین با حضور در جلسه دادگاه نسبت به رسیدگی به پرونده خود اعلام آمادگی کنند، منع قانونی برای رسیدگی به پرونده وجود ندارد.

 در جلسه دادگاه چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

دادخواست تمکین هم مانند سایر دادخواست های حقوقی، مقدماتی دارد.  مردان پس از حضور در دادگاه درباره علت قهر همسر خود نکات مشترکی را عنوان می‌کنند.

برخی زنان در جلسات دادگاه حضور نمی‌یابند و تصور می‌کنند این مساله می‌تواند کمکی به آنها بکند اما این حضور نیافتن دقیقا به ضرر آنهاست، چون دادگاه در صورتی که این غیبت با وجود ابلاغ قانونی و واقعی باشد، به ضرر زن رای خواهد داد.

اما زنانی که در دادگاه حضور می‌یابند معمولا حرف‌های مشخصی را بیان می‌کنند، حرف‌هایی مانند: «شوهرم منو کتک زده، اون آدم خلافکاریه، شرافت من توی خونه اون در خطر بوده، شوهرم با زن دیگه‌ای رابطه نامشروع داشته و…» ، برخی از ادعاهایی است که زنان در جلسه دادگاه مطرح می‌کنند تا به تمکین محکوم نشوند.

نکته قابل تامل در این زمینه این است که در دادگاه‌های خانواده، اصل بر تمکین زن است و در صورت غیرموجه بودن دلایل زن، دعوی مرد مورد پذیرش قرار می‌گیرد و رای بر تمکین و بازگشت زن به زندگی مشترک صادر می‌شود.

 زنان ، تنها در شرایط خاصی می‌توانند از همسر خود تمکین نکنند. این شرایط خاص نیز شامل مواردی می‌شود که مطابق قانون، تمکین زن و حضور در خانه مرد برای او ترس ضرر جسمانی، مالی یا شرافتی داشته باشد؛ البته در این مورد هم مانند تمامی دعاوی حقوقی هریک از طرفین باید ادعاهای خود را اثبات کنند وگرنه دادگاه زیر بار صدور رای بر بطلان دعوی نمی‌رود.

 یکی از راه‌های اثبات این است که مرد اعتراف کند حرف‌های همسرش درست است که البته امکان آن بسیار نادر است.

در بیشتر موارد، مردان و زنان حرف‌های یکدیگر را انکار می‌کنند و به این ترتیب هریک از طرفین باید دلیل و مدرکی برای اثبات حرف خود به دادگاه معرفی کند. اثبات هریک از این مسائل نیز شیوه خاص دارد؛ مثلا اثبات رابطه نامشروع تنها با حکم کیفری صادر شده از دادگاه ممکن است. اثبات کتک‌ کاری هم معمولا با شکایتی که زن بابت این مساله در دادگاه از همسر خود مطرح کرده، همراه است.

در چنین مواردی وجود یک پرونده که به صدور رای هم منتهی نشده می‌تواند مفید باشد. دادگاه معمولا در چنین مواردی اقدام به استعلام کرده ، راست و دروغ حرف طرفین را اثبات می‌کند. اعتیاد شدید هم یکی از مواردی است که عسر و حرج زن را ثابت و تکلیف تمکین را از او نفی می‌کند؛ البته برای اثبات اعتیاد همسر حتما باید او در دادگاه انقلاب پرونده یا سابقه محکومیت و حبس داشته باشد. استعمال تریاک به دفعات از سوی مرد هم جزو موارد عسر و حرج زن است و باید چنین مواردی برای دادگاه احراز شود.

  در مقابل، مردان نیز شیوه‌های خاصی برای اثبات عدم تمکین همسران خود دارند. مثلا اگر مردی بتواند نواری ضبط شده  در قالب صدا یا تصویر ارائه کند که همسرش در آن عنوان کرده حاضر به تمکین از همسرش نیست، دادگاه پس از بررسی و اطمینان از واقعی بودن این مدرک، حکم به الزام زن به تمکین می‌دهد.

 راه دیگر، تحقیق از واحد مددکاری است. در چنین مواردی دادگاه می‌تواند با تقاضای یکی از طرفین پرونده،موضوع را به واحد مددکاری ارجاع دهد. واحد مددکاری هم با مراجعه به محل زندگی آنها، درباره درستی یا نادرستی ادعاهای زن و شوهر درباره دعوا، کتک‌کاری و… تحقیق و گزارش خود را به دادگاه ارائه می‌کند.

 یکی از ادعاهای رایج زنان در چنین مواردی این است که همسرشان حتی شب‌ها هم به خانه نمی‌آید. این موضوع حتما باید از همسایه‌ها سوال شود.

 در پرونده‌های خانوادگی تلاش قضات بر این است که موضوع هرچه زودتر به نتیجه برسد و طرفین از بلا تکلیفی دربیایند اما اگر نیاز باشد، دادگاه تحقیقات دیگری نیز انجام می‌دهد. در چنین حالتی رسیدگی به پرونده و صدور حکم بیش از چند جلسه طول می‌کشد. اگر هم در طول رسیدگی مشخص شود که زن واقعا با عذر موجه از تمکین خودداری کرده، مرد محکوم به تهیه منزل مستقل برای همسر و پرداخت نفقه به او می‌شود.

 


آدرس دفتر وکیل(زهرا ابراهیمی-مدیر موسسه حقوقی عدل گستران ناجی):تهران،نواب،خ بریانک غربی،نبش ک گلبن جنوبی، پ ۲ ، ط ۴ ، واحد ۱۷ .

 

تلفن دفتروکیل: ۰۲۱۵۵۷۳۵۸۱۸-۰۲۱۵۵۷۲۸۲۶۶

همراه وکیل: ۰۹۱۲۵۱۴۷۰۹۵