تمکین

تمکین

مفهوم تمکین:

عدم تمکین یعنی ترک منزل مشترک بدون عذر موجه توسط زوجه

“تمکین” به معنای الزام است.

وقتی مرد،دادخواست تمکین می‌دهد که همسر او بدون عذر موجه منزل مشترک را ترک کرده باشد.

از نظر قانونی مرد،نیاز به همسر دارد و به همین دلیل دادخواست تمکین می‌دهد.

معنی این دادخواست هم به زبان ساده این است که همسرش به خانه برگردد.

مردان زمانی دادخواست تمکین می‌دهند که همسر آنها بدون اجازه منزل را ترک کرده باشند و حاضر به بازگشت هم نباشند.

 

اقدامات قضائی لازم :

۱-اظهارنامه تمکین:

مردها معمولا ابتدای کار،دادخواست نمی دهند  بلکه سعی می‌کنند با وساطت بزرگتر‌ها این مشکل را حل کنند .

در صورت عدم بازگشت،در قدم بعدی با ارسال اظهارنامه، وظایف قانونی و شرعی همسر را به وی یادآوری می‌کنند.

نمونه اظهارنامه

 

۲-دادخواست تمکین :

اگر با اظهار نامه باز هم زوجه به خانه بازنگشت ، دادخواست تمکین به دادگاه ارائه می گردد. در دادخواست تلاش‌های انجام شده را قید می‌کنند و خواستار بازگشت همسر خود می‌شوند.

 پس از این مرحله دادگاه با تشکیل جلسه اقدام به بررسی ادعای مرد می‌کند.

مرد باید در دادگاه دلایلی را بگوید که بر اساس آن مشخص شود همسرش بدون اجازه او خانه را ترک کرده است.

البته پیش از هر اقدامی برای این‌که زن نیز از این اقدام قانونی مرد مطلع شود، باید نشانی دقیقی از محل سکونت فعلی زن به دادگاه ارائه شود تا برای زن اخطاریه جهت حضور در دادگاه ارسال شود. قاعدتا مرد نمی‌تواند نشانی منزل خود  یعنی همان منزل مشترک را بدهد . چون مرد می‌گوید همسرش از خانه خارج شده و دیگر بازنگشته است. اگر نشانی دقیقی ارائه نشود و اخطاریه مطابق روال قانونی ارسال نشود، تشکیل جلسه دادگاه به صدور حکم منجر نخواهد شد.

ابلاغ باید واقعی یا قانونی باشد.

ابلاغ واقعی به این صورت است که اخطاریه به دست خود خوانده داده شود.

ابلاغ قانونی این است که به یکی از بستگان او داده شود یا در محل سکونت او الصاق شود.

فاصله ابلاغ تا رسیدگی به ادعا، نباید کمتر از ۵ روز باشد.

البته اگر در کمتر از این فاصله طرفین با حضور در جلسه دادگاه نسبت به رسیدگی به پرونده خود اعلام آمادگی کنند، منع قانونی برای رسیدگی به پرونده وجود ندارد.

نمونه دادخواست

 

 در جلسه دادگاه چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

دادخواست تمکین هم مانند سایر دادخواست های حقوقی، مقدماتی دارد.

مردان پس از حضور در دادگاه درباره علت قهر همسر خود نکات مشترکی را عنوان می‌کنند.

برخی زنان در جلسات دادگاه حضور نمی‌یابند و تصور می‌کنند این مساله می‌تواند کمکی به آنها بکند اما این حضور نیافتن دقیقا به ضرر آنهاست، چون دادگاه در صورتی که این غیبت با وجود ابلاغ قانونی و واقعی باشد، به ضرر زن رای خواهد داد.

اما زنانی که در دادگاه حضور می‌یابند معمولا حرف‌های مشخصی را بیان می‌کنند، حرف‌هایی مانند: «شوهرم منو کتک زده، اون آدم خلافکاریه، شرافت من توی خونه اون در خطر بوده، شوهرم با زن دیگه‌ای رابطه نامشروع داشته و…» ، برخی از ادعاهایی است که زنان در جلسه دادگاه مطرح می‌کنند تا به تمکین محکوم نشوند.

در دادگاه‌های خانواده،اصل بر تمکین زن است و در صورت غیرموجه بودن دلایل زن، دعوی مرد مورد پذیرش قرار می‌گیرد و رای بر تمکین و بازگشت زن به زندگی مشترک صادر می‌شود.

 

دلائل موجه عدم تمکین زوجه :

 زنان ، تنها در شرایط خاصی می‌توانند از همسر خود تمکین نکنند :

۱-حضور در خانه مرد برای او ترس ضرر جسمانی،مالی یا شرافتی داشته باشد.

البته در این مورد هم مانند تمامی دعاوی حقوقی هریک از طرفین باید ادعاهای خود را اثبات کنند.

۲-ترک انفاق از سوی مرد

 

دلائل اثبات دعوی :

 ۱-اقرار مرد :

مرد اعتراف کند حرف‌های همسرش درست است که البته امکان آن بسیار نادر است.

 

۲-حکم دادگاه :

در بیشتر موارد، مردان و زنان حرف‌های یکدیگر را انکار می‌کنند.

به این ترتیب هریک از طرفین باید دلیل و مدرکی برای اثبات حرف خود به دادگاه معرفی کند. اثبات هریک از این مسائل نیز شیوه خاص دارد؛ مثلا اثبات رابطه نامشروع تنها با حکم کیفری صادر شده از دادگاه ممکن است. اثبات کتک‌ کاری هم معمولا با شکایتی که زن بابت این مساله در دادگاه از همسر خود مطرح کرده، همراه است.

در چنین مواردی وجود یک پرونده که به صدور رای هم منتهی نشده می‌تواند مفید باشد. دادگاه معمولا در چنین مواردی اقدام به استعلام کرده ، راست و دروغ حرف طرفین را اثبات می‌کند. اعتیاد شدید هم یکی از مواردی است که عسر و حرج زن را ثابت و تکلیف تمکین را از او نفی می‌کند؛ البته برای اثبات اعتیاد همسر حتما باید سابقه محکومیت و حبس داشته باشد. استعمال تریاک به دفعات از سوی مرد هم جزو موارد عسر و حرج زن است و باید چنین مواردی برای دادگاه احراز شود.

 

۳-تحقیق:

راه دیگر تحقیق از واحد مددکاری است. در چنین مواردی دادگاه می‌تواند با تقاضای یکی از طرفین پرونده،موضوع را به واحد مددکاری ارجاع دهد.

واحد مددکاری هم با مراجعه به محل زندگی آنها، درباره درستی یا نادرستی ادعاهای زن و شوهر درباره دعوا، کتک‌کاری و… تحقیق و گزارش خود را به دادگاه ارائه می‌کند.

 در پرونده‌های خانوادگی تلاش قضات بر این است که موضوع هرچه زودتر به نتیجه برسد و طرفین از بلا تکلیفی دربیایند اما اگر نیاز باشد، دادگاه تحقیقات دیگری نیز انجام می‌دهد. در چنین حالتی رسیدگی به پرونده و صدور حکم بیش از چند جلسه طول می‌کشد. اگر هم در طول رسیدگی مشخص شود که زن واقعا با عذر موجه از تمکین خودداری کرده، مرد محکوم به تهیه منزل مستقل برای همسر و پرداخت نفقه به او می‌شود.

 

آثار عدم تمکین :

در صورتی که در مرحله اجراء نیز زن جاضر به بازگشت نگردد،مرد می تواند از آثار عدم تمـکین استفاده نماید.

این آثار شامل مواردی می شود :

۱-اجازه ازدواج مجدد از سوی دادگاه

۲-عدم تعلق نفقه به زن در دوران عدم تمکین

۳-در صورتیکه طلاق به درخواست مرد باشد هم از برخی از حقوق مالی خود محروم می گردد .

 

 

گزیده هائی از چکیده آراء قضائی در موضوع تمکین

 

۱-رابطه تمکین و ایراد خسارت بدنی جزئی

صرف یک بار درگیری  بین زوج و زوجه که منجر به آسیب جزئی زوجه شود، مصداق خوف از ضرر بدنی نیست و مانع از صدور حکم الزام به تمکین نمی شود.

 

۲-اثر حکم الزام به تمکین زوجه قبل از صدور اجرائیه

حکم الزام به تمکین تا قبل از صدور اجرائیه منجر به اثبات نشوز زوجه نخواهد شد.

 

۳-اثبات خوف ضرر جانی زوجه

وجود حکم قطعی دال بر ارتکاب ضرب و شتم زوجه توسط زوج از مصادیق خوف بر زیان بدنی زوجه و مانع صدور حکم الزام به تمکین است.

 

۴-شرط اعمال حق حبس زوجه در تمکین

زوجه در صورتی می تواند به استناد حق حبس تمکین نکند که قبلاً از شوهر تمکین نکرده و با وی رابطه زناشویی برقرار نکرده باشد.

 

 

۵-شرایط الزام به تمکین زوجه

صدور حکم الزام به تمکین زوجه منوط به تهیه مقدمات مادی  از جمله مسکن مستقل و اثاث¬البیت و مقدمات معنوی از جمله ایجاد امنیت روحی و فضای سالم می باشد.

 

۶-رد دعوی تمکین با وجود زندگی مشترک زوجین

با وصف زندگی مشترک زوجین در یک منزل، طرح دعوی الزام به تمکین وجاهت قانونی ندارد.

۱۲۵۷ قانون مدنی

 

 

۷-تجویز ازدواج مجدد در صورت عدم تمکین زوجه

چنانچه زن از شوهر خویش تمکین ننماید و از انجام وظایف زوجیت امتناع نماید مرد می‌تواند همسر دوم اختیار کند.

مستندات : ماده ۱۶ قانون حمایت خانواده  

 

۸-تأمین مسکن به‌عنوان شرط تمـکین

زوج مکلف است مسکن مناسب شأن زوجه که لازمه تمـکین زوجه است، تهیه نماید.

 

 

۹-تأثیر عدم تمکین در حقوق مالی زوجه در حکم طلاق به درخواست زوج

در حکم به طلاق به تقاضای زوج، صدور حکم مبنی بر پرداخت نفقه، نصف دارایی زوج، اجرت‌المثل و نحله در صورتی است که طلاق به علت سوء رفتار زوجه نباشد و تمـکین زوجه نیز محرز باشد.

مستندات : مواد ۱۱۳۳و۱۱۴۳و۱۱۴۸و۱۱۶۹و۱۱۷۴ از قانون مدنی و ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام  

 

۱۰-رابطه تمکین و مطالبه نفقه

استحقاق زوجه به دریافت نفقه متوقف بر اثبات تمـکین است. زیرا تمـکین شرط ثبوت نفقه است. 

 

۱۱-دعوای تمـکین با وجود زندگی مشترک زوجین

با توجه به اینکه حضور زوجه در منزل زوج به عنوان منزل مشترک به منزله تمکین است و عدم تمـکین خاص رأساً و مستقیم قابل اثبات نیست بنابراین دعوی الزام به تمـکین در این مورد قابل پذیرش نیست.

 

 

۱۲-شرط تجویز ازدواج مجدد

در صورتی دادگاه حکم بر تجویز ازدواج مجدد به دلیل عدم تمـکین زوجه صادر می‌نماید که زوج مسکن مستقل و مناسب برای تمـکین زوجه فراهم آورده و با این وجود زوجه تمـکین نکرده باشد.

 

۱۳-اصل بر تمکین در روابط زوجین

در روابط زوجین، اصل بر تمـکین است مگر اینکه خلافِ این اصل، ثابت شود.

مستندات : مواد ۱۱۰۵،۱۱۰۳،۱۱۰۲ و ۱۱۱۴ قانون مدنی  

 

۱۴-رابطه تمکین و بزه ترک انفاق

شرط تحقق بزه ترک انفاق، تمـکین زوجه (به‌استثنای موارد جواز قانونی عدم تمکین) است.

مستندات : ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی ۱۳۰۷ – ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱  

 

۱۵-رابطه حق تعیین مسکن زوجه و تمـکین

حق تعیین مسکن به عنوان شروط ضمن عقد، هیچ تعارض یا تزاحمی با تمـکین ندارد.

 

پژوهشگاه قوه قضائیه

 

 

سایر دعاوی خانوادگی 

طـلاق به درخواست زوجه

طـلاق به درخواست زوج

طـلاق تـوافقی

حـضانـت فرزند مشترک

ملاقات با فرزند مشترک

نفقه

اسـترداد جـهیزیه

 

 

مشاوره و قبول وکالت در دعاوی تمکین و دفاع از آن

 

مشاوره ، به صورت حضوری و با تعیین وقت قبلی

امکان پذیر می باشد.

 

از تماس تلفنی جهت مشاوره خودداری فرمائید.

 

شماره تماسهای اعلام شده ، تنها جهت هماهنگی وقت حضور می باشد.

تماس : شنبه تا چهارشنبه بغیر از ایام تعطیل با تعیین وقت قبلی

 

با وکیل 1 300x195 - تمکین